İlk olarak 1998 yılında yayınlanan ve A1, A2, A3 ekleri ile birlikte 3 kez tadile uğrayan Elektrikli Asansörler ve Hidrolik Asansörler ile ilgili EN 81-1 ve EN 81-2 standartları artık son tadil haklarını da kullandıktan sonra yürürlükten kaldırılmış olup, 28 Mayıs 2014 tarihinde yayınlanmış olan TS EN 81-20 ve TS EN 81-50 Standartları 01 Eylül 2017 tarihi itibari ile uyumlaştırılmış standart olarak hayatımıza tamamen girmiş bulunmaktadır.

İlk olarak 1998 yılında yayınlanan ve A1, A2, A3 ekleri ile birlikte 3 kez tadile uğrayan Elektrikli Asansörler ve Hidrolik Asansörler ile ilgili EN 81-1 ve EN 81-2 standartları artık son tadil haklarını da kullandıktan sonra yürürlükten kaldırılmış olup, 28 Mayıs 2014 tarihinde yayınlanmış olan TS EN 81-20 ve TS EN 81-50 Standartları 01 Eylül 2017 tarihi itibari ile uyumlaştırılmış standart olarak hayatımıza tamamen girmiş bulunmaktadır.

 

4 ayı aşkın bir süredir sektörümüzde uygulanması devam eden standart yeni bazı köklü değişikliklerle birlikte bazı tartışmaları da karşımıza çıkarmış durumdadır, özellikle standardın farklı yorumlanmasından kaynaklanan bu değişikliklerden bir kısmını bu yazımızda ele alacağız. Yazımızda yer alacak olan ifadelerin, tüm değişiklikleri kapsamadığını başlamadan belirtmek isterim. İlerleyen sayılarda yazılarımıza devam edebildiğimiz sürece geride kalan diğer değişiklikleri de ele almaya çalışacağız.

 

-Kabinler – Kapılar İle İlgili Değişiklikler

Öncelikle kabinleri ele aldığımızda kabin alanlarının alt ve üst sınır değerlerinin önceki standartlardaki gibi korunduğunu ancak kabin alanı ölçümü ile ilgili kural değişiklikleri olduğunu görebilmekteyiz. Önceki standartta ölçümün yapılacağı bölge net olarak tanımlı değilken. EN 81-20 standardında kabin alanının duvardan duvara ölçülmesi gerektiği belirtilmektedir. EN 81-1 de belirtilen ve farklı uygulamalara yol açan küpeştenin göz ardı edilmesi tanımı ortadan kalkmış durumdadır. Daha önce kabin alanına dahil edilen eşik boşlukları ise eşik derinliği 10 cm altında olduğu sürece kabin alanına dahil edilmemesi gerektiği belirtilmektedir. Bu durum ile ilgili dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, eğer çok panelli kapılarda birden fazla ölçüm var ise ve en derin eşik 10 cm’den fazla ise tüm eşik kabin alanına dahil edilmelidir.

 

Şekilde belirtilen (y) ve (z) derinliklerinden her ikisi de 10 cm’den az ise eşik alanı kabin alanına dahil edilmemelidir. Eğer (y) veya (z) den herhangi biri veya her ikisi de 10 cm’den büyük ise bu alan kabin alanına dahil edilmelidir.

 

Kabin Duvar, Taban ve Tavanlarının özellikleri:

Kabin duvar, tavan ve tabanları normal yolcu girişi, acil durum kapı veya kapağı ve havalandırma açıklıkları dışında tamamen kapalı olmalıdır. Kabin duvarları, 5 cm² alana uygulanacak 300 N kuvvet karşısında 1 mm’den daha fazla kalıcı deformasyon 15 mm’den daha fazla esneme olmamalıdır. Bu şart önceki standartta mevcuttu, yeni standartta ilaveten 100 cm² alana uygulanacak 1000 N kuvvet karşısında kabin duvarının 1 mm’den daha fazla kalıcı deformasyon göstermemesi gerekliliği gelmiştir. Bu şart kabin duvarlarında kullanılabilecek ayna, cam panel veya kapı panellerine uygulanmamaktadır.

 

Kabin duvarlarında cam panel kullanılması durumunda mutlaka camın lamine olması gerekmektedir ve camın sert sarkaç çarpma deneyine maruz bırakıldığında herhangi bir çatlak olmamalı ve 2 mm derinliğinden daha fazla talaş kaldırma olmamalıdır.

 

Kabin duvarında kullanılacak olan camların kalınlıkları ise cam panelin iç teğet çember çapına göre değişkenlik göstermektedir. Eğer cam panelin iç teğet çember çapı 1 m veya daha az ise (5 + 5 + 0,76) mm lamine cam veya (4 + 4 + 0,76) temperli lamine cam kullanılmalıdır. Kullanılacak olan cam panelin iç teğet çemberi 1 m ila 2m arasında ise (6 + 6 + 0,76) mm lamine cam veya (5 + 5 + 0,76) temperli lamine cam kullanılmalıdır. Kabin duvarında kullanılacak cam panelin iç teğet çember çapı 2 m den fazla olmamalıdır.

 

Kabin duvarı, taban ve tavan malzemeleri; kabin duvarı için kullanılacak malzemelerin C-s2, d1 sınıfında alevlenmeme özelliğine sahip olması gerekmektedir. Bu sınıflandırma Yapı Malzemeleri Yönetmeliği kapsamında buluna EN 13501-1 Standardına göre yapılmakta olup, ilgili mevzuatlar gereğince metal malzemeler test edilmesine gerek kalmaksızın A1 sınıfında kabul edilmektedir. Yine kabinlerde kullanılan lamine cam malzemeler herhangi bir ağırlık ve hacim olarak yüzde 1’den fazla organik malzeme içermediği sürece A1 sınıfı kabul edilmektedir. Ancak cam malzemelerde dekoratif uygulamalar camın performansını etkileyeceğinden bu malzemelerin teste tabii tutularak C-s2, d1 veya daha iyi bir alevlenmeme sınıfına tabii olduğu kanıtlanmalıdır.

 

Kabin tabanında da aynı durum geçerli olup, taban malzemelerinin en az Cfl-s2 alevlenmeme sınıfında olması istenmektedir. Yine yukarıda bahsi geçen tebliğ gereğince tabanda kullanılacak doğal taş malzemeler (granit vb.) yangın testi gerektirmeksizin A1 sınıfı kabul edilmektedir.

 

Kabin duvarında kullanılacak aynaların ise EN 12600 standardı 6.3 Maddesi’nde tarif edilen B veya C sınıfında olması istenmektedir. Bu sınıflara kısaca şöyle açıklayabiliriz:

 

Sınıf B Ayna: Darbe sonrasında kırılmalar meydana gelebilir ancak kırıkların dağılmaması gerekmektedir (lamine camlarda olduğu gibi)

 

Sınıf C Ayna: Darbe sonrasında parçalanma oluşur, nispeten zararsız olan çok sayıda küçük parçacıklara neden olur (güçlendirilmiş camlarda olduğu gibi)

 

-Kat ve Kabin Kapıları

Genel olarak baktığımızda kat kapılarının ve kabin kapılarının tasarımı ile ilgili standartta değişiklik olmamış gibi gözükse de bazı küçük değişiklikler büyük etkilere yol açabilmektedir.

 

Özellikle standartta kat kapılarında sarkaç çarpma deneyinin bir zorunluluk haline gelmiş olması belki de tasarımların yeniden gözden geçirilmesine neden olabilecektir. Yeni standarda göre metalden mamul durak kapılarında yumuşak sarkaç çarpma deneyi cam panelli kapılarda ise sert sarkaç çarpma deneyinin yapılmış olması bir zorunluluk olmuştur. Diğer yandan eski standarttan alışkanlığımız olan manuel kapılarda telli cam kullanımı, yeni standart ile birlikte ortadan kalkmış durumdadır. Manuel kapılarda kabinin katta olduğunu gözlemek için kullanılacak cam panellerin de lamine olması şart olmuştur ve camın kalınlığı 3/0,76/3 mm olmalıdır. Eğer cam görüş paneli kullanılmayacaksa mutlaka kabin katta sinyali kullanılmalıdır.

 

Kabin kapılarında ise karşımıza çıkan en önemli değişiklik, kabin kapısı sınırlama tertibatı olarak tabir edilen ilave tedbirdir. Bu sınırlama tertibatının kabinin herhangi bir şekilde kilit açılma bölgesi dışında mahsur kalması durumunda kabin içerisinde bulunan bir kişinin kapı açılma yönünde uygulayacağı 1000 N’dan daha az olmayan bir kuvvet ile kapının açılmaması gerektiği tanımlanmıştır. Aynı tertibatın kullanımı ile kabin eğer kilit açılma bölgesi içerisinde mahsur kalırsa kabin içerisinde bulunan bir kişinin 300 N’dan daha az bir kuvvet uygulayarak kapıyı rahatlıkla açabilmesi ve kabinden tahliye olabilmesi istenmektedir.

 

Yukarıda belirttiğimiz bu şartı yerine getirebilmek için kullanılacak bir sınırlama tertibatı, kabin kapı mekanizması üzerinde bir kilitleme tertibatı da olabilmektedir, ancak bir kilitleme tertibatı kullanılması durumunda bu kilitleme tertibatının kat kapısı kilitleme tertibatı ile aynı şartlara tabii olması ve bir elektrik güvenlik tertibatı ile izlenmesi gerekmektedir. Yine standart gereğince bu ürünün TS EN 81-50 Standardına göre uygunluğunun değerlendirilerek sertifikalandırılması gerekmektedir.

 

Kabin kapılarında bir değişiklik de kapıların kapanmasının izlenmesi ile ilgili olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle kabin kapılarında kilit kullanılması durumunda üzerinde bulunan elektrik güvenlik tertibatı (fiş kontak) aynı zamanda kapı kapanma kontağı olarak da değerlendirilebilmekte, bu durumda kabin kapısında kullanılan kontağın artık kullanılmasına gerek kalmamaktadır. Ancak kapı kontaklarının bypass edilmesi ve bypass esnasında kabin üzerinden revizyonda asansörün çalıştırılması gerektiği durumlarda kabin kapısının kapandığının fiş kontak haricinde başka bir metotla izlenmesi gerekmektedir.

 

-Kuyu Dibi Revizyon Kumandası Kullanımı

EN 81-20 standardı ile birlikte kuyu dibinde yeni bir uygulama da karşımıza çıkmaktadır. Bu uygulama revizyon kutusu olarak tabir edilen muayene kumanda istasyonudur. Her kuyu dibinde yaşam alanının en fazla 30 cm yatay uzaklığında bir muayene kumanda istasyonu bulunmalıdır. Bu şart ile ilgili çok fazla detaya girmeyeceğim ancak, bu uygulama ile birlikte karşımıza çıkan bir şart sektörde çok fazla tartışılmaktadır. Bu şart kuyu dibindeki muayene kumanda istasyonu revizyon moduna alındığında işlemler bitip tekrar normal konumuna alınması ve kuyudan çıktıktan sonra kuyu dışında bulunan bir yeniden başlatma (reset) işlemine tabii tutulması gerekmektedir. Bu şartın yerine getirilmesi için standart 2 farklı çözüm sunmaktadır. Bunlardan bir tanesi kuyu dışında bulunan ve sadece yetkili kişilerin erişebileceği kilitli bir dolap vb. bir yerde bulunan resetleme düğmesi kullanımı bir diğer ise acil durum kapı açma anahtarına bağlı olarak çalışan bir resetleme siteminin olmasıdır. Bu konu ile ilgili olarak sektörde son kat çağrı butonlarının kullanımı (birden fazla basılması veya uzun süre basılması gibi) ile ilgili bilgiler karşımıza çıkmakta. Bu durum standardın istediği şartı karşılamadığını belirtmek gerekir, standartta belirtilen kilitli bir dolap vb. veya acil durum kapı açma kilidi dışında bir uygulama resetleme şartı için uygunsuz olacaktır.

 

Yeni uygulanmaya başlayan EN 81-20 standardı ile ilgili olarak sayfalarca yayın yapılabileceğini en başta da belirtmiştim, her sayımızda bazı bölümlerden yola çıkarak bu tarz açıklamalarımıza devam edeceğiz, şimdilik ele aldığımız bu konuların umarım çalışmalarınıza katkı sağlayacaktır. İlerleyen sayılarda görüşmek dileği ile.

 

Mustafa Görmüş

Dkare Teknik Müdürü / Onaylanmış Kuruluş Teknik Düzenleme Sorumlusu

Rate this item
(0 votes)
Mustafa Görmüş

Mustafa Görmüş

Dkare Teknik Müdürü / Onaylanmış Kuruluş Teknik Düzenleme Sorumlusu

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

reklam3

Son Tweetler

Asansör Vizyon ve Lift Vision İOS ve Android mobil uygulamaları çok yakında sanal marketlerde
36.sayımız an itibariyle dağıtıma çıkmıştır. Şimdiden keyifli okumalar dileriz... https://t.co/HNzqrGGmHJ
Fuar fuar gezmeyi seven dergi LIFTVISION, şimdi de Cidde'de... https://t.co/FIfELbC1NZ
Takip Et Asansor Vizyon on Twitter