ASANSÖRLERDE İS SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ

Ülke ekonomisine ve istihdama en çok katkı yapan ve aynı zamanda da en çok ölümlü iş kazalarına sahne olan inşaat sektörü, hızla büyümeye devam ediyor. Günümüzde kentleşme ve beraberinde dikey yapılaşmanın artması kaldırma ve iletim makinalarına olan ihtiyacı daha da arttırmıştır. Hem konutlarda hem de işyerlerinde asansörler hayatımızın vazgeçilmez parçaları haline gelmiştir.

Arzu ERDOĞAN

TİSGİAD

Yönetim Kurulu Başkanı

Ülke ekonomisine ve istihdama en çok katkı yapan ve aynı zamanda da en çok ölümlü iş kazalarına sahne olan inşaat sektörü, hızla büyümeye devam ediyor. Günümüzde kentleşme ve beraberinde dikey yapılaşmanın artması kaldırma ve iletim makinalarına olan ihtiyacı daha da arttırmıştır. Hem konutlarda hem de işyerlerinde asansörler hayatımızın vazgeçilmez parçaları haline gelmiştir.

 

İnsan ve yük taşımak için kullanılan asansörler yaygın kullanımı sebebiyle mevzuatımızda kendine ayrı bir yer bulmuş, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu dayanak olmak üzere; 29757 sayılı Asansör Yönetmeliği’nde, 29396 sayılı Asansör İşletme, Bakım Yönetmeliği’nde, 30411 sayılı Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği’nde ve 28628 sayılı İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nde özel olarak yer almıştır. Asansörler için yapım, montaj ve kullanım sırasında iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini almak gereklidir.

 

Yapı İnşa Aşamasında

Asansörlerde İSG

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu dayanak olmak üzere 28786 sayılı Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği’ne uygun olarak inşaat alanlarında her türlü döşeme boşlukları düşmeye veya malzeme düşmesine karşı gerekli iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri ile güvenli hale getirilmelidir. Yapı içerisinde büyüklük ve sayıca çokluk bakımından asansör kuyuları iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin ivedilikle alınması gereken yerlerdendir. Düşmeye karşı korunmada üç tip koruma mevcuttur.

Bunlar:

  1. KORKULUK: Bu yöntem, düşmeye karşı koruma için temel yöntemdir. Standartlara uygun korkuluk sistemi için:

 

 

 

 

 

 

 

 

a En az 100 cm yüksekliğinde üst korkuluk ve üst korkulukla zemin arasında orta korkuluk bulunmalı.

 

a Dikmeler arasındaki azami mesafe 2,5 m olmalı.

 

a Her yönde 100 kilogramlık yüke dayanıklı olmalı.

a En az 15 cm yüksekliğinde tekmelik bulunmalı.

 

Korkuluk elemanı olarak aşağıdaki malzemeler kullanılabilir:

< Kereste (asgari boyut 5x10 cm)

< Çelik halat (asgari çap 6.8 mm)

< Boru (asgari çap 3.81 cm)

< Çelik konstrüksiyon (asgari boyut 5x5 cm)

 

a Kapama olduğuna dair işaretleme yapılmalı.

 

a Geçici olarak kapama kaldırıldığında, boşluğun etrafı barikatlanmalı veya diğer çalışanları uyarması için gözcü tayin edilmeli.

 

a Kapamalar, üzerine gelebilecek ağırlığın (çalışanların, malzemenin veya ekipmanların) en az 2 katını taşıyabilecek mukavemette olmalı.

 

a Kapama olarak plywood kullanılacak ise, asgari kalınlığı 2 cm olmalı. Düşme tehlikesi bulunan noktaya en az 2 m kala ikaz bantları ile çalışanların ulaşabileceği alan sınırlandırılarak düşmeden korunma tedbiri alınabilir.

 

a İkaz bandı çekilmiş olan bölgelerin arka tarafına geçilmemesi gerekir. Özel bir çalışma gerekiyor ise geçildikten sonra tekrar kapatılmalıdır.

  1. İŞÇİ YAKALAMA TERTİBATI: Emniyet kemeri + darbe emici ip + emniyet halatı yeterli korkuluk olmadığında tercih edilmelidir. Düşmeye karşı koruma için ekipmanlar sertifikalı ve gerektiği gibi giyilmiş ve ek aparatlarla donatılmış olmalıdır. Emniyet kemeri iskele elemanlarına bağlanmamalıdır. Kuyu tavanına yeterli mukavemete sahip dübel çakılmalı, dübele can halatı bağlanmalı, kanca, karabina, şok emici halat, halat frenleme sisteminden geçirilmiş olan düzeneğe emniyet kemeri bağlanmalıdır. Bu işlemi iskele üstündeki her eleman aynı şekilde bağımsız olarak yapmalıdır.

 

  1. DÜŞMEYİ ÖNLEME SİSTEMİ: Ağ ve benzeri sistemlerden oluşan bu sistem 1. ve 2. maddelerdeki korumaya ek toplu koruma önlemi olarak düşünülebilir.

 

Montaj Aşamasında

Asansörlerde İSG

İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlikeli Sınıfları Tebliğine göre inşaat işleri çok tehlikeli sınıfa girmektedir. İnşaat işlerinin alt kollarından olan; asansörlerin, yürüyen merdivenlerin, yürüyen yolların, otomatik ve döner kapıların bakım ve onarımı dahil kurulum işler de çok tehlikeli sınıfa girer. Dolayısıyla asansör montaj işleri çok tehlikeli işler sınıfında yer almaktadır. İmalat, montaj ve bakım-onarım olarak faaliyet gösteren asansör sektörünün montaj ve kurulum kısmı en çok iş gücü ve zaman isteyen faaliyet alanıdır.

 

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu dayanak olmak üzere 29396 sayılı Asansör İşletme, Bakım Yönetmeliği’ne göre gerekli güvenlik önlemleri alınmalıdır. Asansörün montajını yapacak ekip asansör kuyusuna girmeden önce şantiye yetkilisi tarafından yapılması gereken işler ve ön gereksinimler şu şeklidedir:

 

  • Asansör kuyusu ve makine dairesi standartlara uygun olarak oluşturulmuş olmalıdır.

 

  • Asansör kuyusu ile kuyu dibi temizlenmiş, varsa kuyu içindeki su tahliye edilmiş olmalıdır. Ayrıca kuyu dibinin su geçirmez olması gerekmektedir.

 

  • Asansör kuyusu gerektiği kadar havalandırılmalıdır.
  • Asansör kuyusu sadece asansör için tahsis edilmiş olmalı, asansör ile ilgili olmayan her türlü teçhizattan arındırılmış olmalıdır.

 

  • Asansör kuyusu aydınlatmasının standartlara uygun olarak yapılmış olması gerekir.

 

  • İskeleli montaj yapılacak ise kuyuya gerekli şartları karşılayan iskelenin kurulmuş olması gerekmektedir.

 

  • Çalışma alanında ve makine mekânlarında standartlardaki gereksinimleri karşılayacak elektrik tesisatı bulunmalıdır.

 

  • Şantiyedeki nakliye güzergâhları asansör kuyusuna mümkün olduğunca yakın olmalıdır.

 

  • Teslim edilecek malzemeler ve montaj esnasında kullanılacak aletler tam olmalı ve şantiyede hazır bulundurulmalıdır.

 

  • Montaj aletleri için uygun bir depolama alanı hazır bulundurulmalıdır.

 

  • Personelin kullanacağı tüm kişisel koruyucu donanımlar hazır bulundurulmalıdır.

 

  • Asansör kuyusuna açılan tüm kat girişleri, erişim noktaları ve acil çıkış kapıları için giriş koruması yapılmış olmalıdır.

 

  • Makine dairesi ve asansör kuyusu arasında açıklık kapatılmış olmalıdır.
  • Atık maddelerin uygun şekilde bertaraf edilmesi mümkün olmalıdır.

 

Montaj işleri yüksekte çalışma, merdivenlere ya da iskelelere çıkma gibi eylemleri gerektirir. Bu şartlarda çalışmalar düşmeye bağlı yaralanmalara ve ölüme sebebiyet verebilmektedir. Ek olarak asansör montaj işçileri elektrik, vinç vb. gibi ekipmanlar ve el aletleri ile çalışma kaynaklı tehlikelere maruz kalmaktadır. Bu tehlikeler elektrik çarpması, nesnelerin çarpması ve diğer ağır yaralanmalı veya ölümlü kazalara yol açmaktadır. Dar alanlarda ve uygun olmayan pozisyonlarda çalışmak da uzun süreli yaralanmalara ve bel rahatsızlıklarına yol açabilmekledir.

Periyodik Muayene Aşamasında Asansörlerde İSG

30411 sayılı Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği esas alınarak sürekli çalışır durumda olduğu ve ömürlerinin etkin devamlılığı için bu makinaların bakım ve kontrolleri gerçekleştirilmelidir. Bu kapsamda, asansörler için Asansör Bakım ve İşletme Yönetmeliği ve iş ekipmanları için İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği yayımlanmıştır. Yönetmeliklerde, asansörlerin yılda en az 1 defa kontrollerinin yapılması gerektiği belirtilmektedir.  Muayene başlamadan önce ürünün/ ekipmanın eksikliklerinin olup olmadığı kontrol edilmelidir. Eğer ekipmanlarda eksiklikler varsa, firma/ekipman sahibine bildirilmeli ve bu eksikliklerin giderilmeden, gerekli güvenlik önlemleri alınmadan muayeneye başlanamayacağı belirtilmelidir. Firma/bina tarafından alınması gereken ilave güvenlik önlemleri var ise bu konuda muayenede görev alacak muayene personelinin firma/bina sorumlusu tarafından bilgilendirilmeli ve firmaya/ binaya ait iş güvenliği kurallarına uyulmalıdır. Muayene sırasında iş elbisesi, baret ve çelik burunlu ayakkabı sürekli kullanılmalıdır. Muayene sırasında gerektiğinde eldiven, maske, kulaklık, emniyet kemeri ve gözlük takılmalıdır. İş güvenliğinin yeterli olmadığına dair bir düşüncenin oluşması durumunda, firma/bina yetkilisi ikaz edilmeli ve güvenlik önlemlerinin alınması sağlanmalıdır. Kontrol ekipleri arasındaki mesafelerin uzak olması durumunda (birbirlerini görememe veya duyamama halinde) kendi aralarında haberleşmeyi sağlamak amacıyla telsiz, cep telefonu veya walkie-talkie kullanılmalıdır. Kontrol sırasında muayene kuruluşunun prosedür ve talimatlarına harfiyen riayet edilmeli ve ilgili ürün standartlarında belirtilen tüm güvenlik kurallarına uyulmalıdır. Asansör kontrollerinde aşağıdaki kurallara uyulmalıdır:

 

  • Asansör test ve muayenelerine başlamadan önce, “Güvenliğiniz İçin Asansör Test Edilmektedir. Lütfen, Asansörü Kullanmayınız!” levhalarını asansörün özellikle giriş kat ve en çok kullanılan durak kapılarına asılmalıdır.

 

  • Aşağıda belirtilen durumlarda asansör muayeneleri ve testler yapılmamalıdır:

 

- Asansör çalışması için gerekli enerjinin olmaması

 

- Arızalı ve/veya eksik ölçüm cihazların olması

 

- Muayene personeline ait koruyucu ekipmanların bulunmaması

- Asansörün elektrik tesisatında can güvenliğini tehdit eden elektrik kaçaklarının olması,

 

  • Aşağıda belirtilen özel durumlarda muayene ve testleri kısmi olarak gerçekleştirilir ve gerçekleştirilemeyen muayene ve testler raporda belirtilir.

 

- Muayene alanlarına erişimin bulunmaması

 

- Muayene alanlarında yeterli aydınlatmanın sağlanamaması

 

- Kuyu içi muayene ve testleri sırasında asansörün revizyon hızına geçmemesi (V ≤ 0,63 m/s)

 

- Güvenlik parçalarının (Fren bloğu, boru kırılma valfi, hız regülatörü) bulunmaması

 

  • Kuyu aydınlatmasının bulunmadığı durumlarda kuyu ve kabin üstü kontrollerinde can güvenliği açısından risk oluşmaması için, kat kapısı açık, kat kapı kilitleri/fiş prizi çalışır olmalı ve kontroller el feneri yardımıyla yapılmalıdır.

 

  • Asansör muayenesi sırasında kuyu dibi acil ikaz düğmesi (stop butonu) test edilmeden kuyu dibine inilmemelidir. Kuyu dibine inmeden önce, aydınlatma kontrol edilmeli ve acil stop butonuna basılmalıdır. Kuyu dibinde güvenlik boşluğu kontrol edildikten sonra diğer kontrollere geçilmelidir.

 

  • Kullanıcı güvenliği sağlanmadan kontrole başlanmamalıdır.

 

  • Kabinin hareketli parçalarından uzak durulmalıdır.

 

  • Elektrik çarpılmalarına karşı yalıtımlı eldiven kullanılmalıdır.

 

  • Kabin üstü duvar mesafesi 30 cm den fazla ve korkuluk yok ise emniyet kemeri takılmalıdır.

 

  • Hareketli parçaların arasına el, kol veya vücudun herhangi bir uzvu kesinlikle sokulmamalıdır.

 

  • Kuyuya inişlerde kuyu içi merdiven var ise sağlamlığı kontrol edilmelidir.

 

  • Asansör muayenesi sırasında kabin üstü güvenlik boşluğu kontrol edildikten sonra test ve muayene işlemlerine geçilmelidir. Kabin üstü acil stop butonu test edilmeden kabin üstünde seyir edilmemelidir.

 

  • Asansör muayenesinde, tahrik yeteneği ve fren bloğu deneyleri sırasında gerekli güvenlik önlemleri yeniden gözden geçirildikten sonra kabin içinde birilerinin bulunmamasına dikkat edilmelidir. Muayene ekibi, muayene sonrasında gerekli güvenlik önlemlerinin alındığından emin olduktan sonra saha kontrolünü bitirmelidir. Muayene alanına ilişkin risk değerlendirmesi, asansör montajı öncesinde monte eden tarafından ön görülmelidir. Montaja ilişkin öngörülen riskler ilgili asansör montaj standartlarında, bakıma ilişkin riskler ise bakım standardında değerlendirilmiştir. Asansörün işletmeye alınması sonrasında oluşacak riskler, tasarım aşamasında monte eden tarafından giderilmelidir. Asansörün işletilmesi sırasında sonradan oluşan riskler ise bakımcı firma tarafından dikkate alınarak risk değerlendirmesi yapılmalı ve tedbirler alınarak görülen riskler ortadan kaldırılmalıdır.

 

Asansörlerin periyodik muayeneleri saklanmalıdır ve uygunluk raporu mutlaka alınmalıdır. Periyodik muayene neticesinde uygun bilgi etiketi A tipi muayene kuruluşunca asansöre iliştirilir. Periyodik kontrol sonuçları kusursuz, hafif kusurlu, kusurlu ve güvensiz olmak üzere dört grupta değerlendirilir.

 

Yeşil etiket: Kusursuz 

 

Mavi etiket: Hafif kusurlu 

Mavi renkli bilgi etiketi iliştirilmiş olan asansörde belirlenen uygunsuzlukların bir sonraki periyodik kontrole kadar giderilmesi bina sorumlusunca sağlanır.

 

Sarı etiket: Kusurlu

Sarı renkli bilgi etiketi iliştirilmiş olan asansördeki uygunsuzlukların en fazla yüz yirmi gün içerisinde giderilmesi bina sorumlusunca sağlanır. Bu süre sonunda, muayene kuruluşu tarafından takip kontrolü yapılır. Takip kontrolü neticesinde güvenli hale getirilmediği belirlenen asansör, ilgili idare tarafından ana besleme sisteminden elektriğinin kesilerek mühürlenmesi yoluyla hizmetten men edilir.

 

Kırmızı etiket: Güvensiz

Kırmızı renkli bilgi etiketi iliştirilen ve güvensiz olarak tanımlanan asansörün kullanımına bina sorumlusu tarafından izin verilmez. Bu asansörün en fazla altmış gün içerisinde güvenli hale getirilmesi bina sorumlusunca sağlanır. Bu süre sonunda, A tipi muayene kuruluşu tarafından takip kontrolü yapılır. Takip kontrolü neticesinde güvenli hale getirilmediği belirlenen asansör, ilgili idare tarafından ana besleme sisteminden elektriğinin kesilerek mühürlenmesi yoluyla hizmetten men edilir.

 

Güvensiz olarak tanımlanan asansörün bu belirtilen süre içerisinde güvenli hale getirilmeden kullandırılmasından doğabilecek can ve mal kaybından bina sorumlusu mesuldür.

Rate this item
(0 votes)
Haber Servisi

Asansör Vizyon Haber Servisi

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

reklam3

Son Tweetler

@MuzafferYasar42 @ieeedumlupnarcs @RoyalCert_TR @DumlupinarOBS @dpukonsey @ieeetrsb @Dputv @GundemAsansor Muzaffer… https://t.co/UtvlZgfZWm
@MuzafferYasar42 @RoyalCert_TR @emoorgtr @bursaemo @MMOtmmob @MMOBursa @Bursad1994 @asansormuh @Bursagundemi Yaptığ… https://t.co/zoC4tOWelx
Asansör Vizyon ve Lift Vision İOS ve Android mobil uygulamaları çok yakında sanal marketlerde
Takip Et Asansor Vizyon on Twitter