ASANSÖR SEKTÖRÜNDE MÜHENDİS OLMAK

By Recep ARSLAN - Makine Mühendisi September 06, 2020 307 0

Mimari yapıların öneminin her gecen gün arttığı dünya düzeninde, konutların dikey yönde büyümesi, büyük şehirlerdeki nüfusun artması, mimari yapı teknolojisinin gelişmesi artık günümüze büyük yüksek katlı yapıları zorunlu hale getirmiştir. Bu gelişimin getirisi olarak barınma ihtiyacımızı gideren konutlarımızda asansörler zorunlu hale gelmiştir. Artık hayatımızın her yerinde, konutlarda, okullarda, havalimanlarında, hastanelerde, iş yerlerinde, alışveriş merkezlerinde, toplu kullanım alanlarında, kamu binalarında asansörleri kullanmak zorunda kalıyoruz.

İnsanlığın geçmişten bugüne üç temel ihtiyacı olmuştur. Bu temel ihtiyaçlar hepimizin bildiği üzere; barınma, giyinme ve beslenmedir. Bu ihtiyaçların dışındakiler ikinci plana atılabilen ihtiyaçlardır.

Barınma ihtiyacının karşılanması için tasarlanın mimari yapılarda asansörler artık bir temel ihtiyaç düzeyine ulaşmıştır. Örneğin on ikinci katta oturuyorsunuz ve asansörünüz arızalı. Sekizinci katta oturuyorsunuz, spor yaparken ayağınızı incittiniz ve asansörünüz yok. Bu gibi birçok örnekte, böyle durumlarda barınma ihtiyacımızı karşılamamız çok güç olacaktır. Artık günümüzde asansörler temel ihtiyacımızın önemli bir parçası haline geldi.

Öneminin her gecen gün arttığı asansör sektöründe mühendis olmanın detaylarını, insanların can ve mal güvenliğini tehlikeye atmadan, onları yüksek katlara çıkarmanın sorumluluğunu taşımanın nasıl olduğunu. Bu sorumluluğu taşımak için olması gereken vasıf ve meziyetleri. Bu vasıf ve meziyetlerin çeşitlerini ve nasıl kazanılacağını, sektörde nitelikli bir mühendis nasıl olunacağını anlatmaya çalışalım.

Her sektörde olduğu gibi asansör sektörünün de farklı uzmanlık dalları bulunmakta. Ana kalemler halinde mühendis istihdamı yapılan uzmanlık alanları;
• Asansör montaj mühendisi
• Asansör periyodik bakım mühendisi
• Asansör mekanik aksam üretim mühendisi
• Asansör elektronik aksam üretim mühendisi
• Asansör periyodik denetim mühendisi

Asansörler ülkemizde Sanayi ve Teknoloji bakanlığına bağlıdır. Asansör sektöründe hizmet vermek isteyen mühendislerin ilk önce bakanlığın yayınlamış olduğu yönetmelikleri, standartları ve tebliğleri geçmiş yıllardan itibaren iyi bilmesi gerekmektedir. Bakanlığın bu konuda yayınladığı argümanları tarihlerine göre inceleyelim.

Asansörler ilk olarak, 5 Haziran 1971 tarihinde TSE tarafından resmi gazetede yayınlatılan TS 863 standardında yer verilmiştir. Ülkemizde asansör adına bilinen ilk standarttır. Sektörümüzün ilk yönetmeliği, Asansör Tesisat Teknik Yönetmeliği adıyla 9 Ekim 1975 tarihinde bandırma belediyesi tarafından yayınlandı. İlk ulusal yönetmeliğimiz ise 12 Mayıs 1989 tarihinde T.C. Sanayi Bakanlığı tarafından Ulusal İlk Asansör Yönetmeliği yayınlandı. 15 Şubat 2003 tarihinde 95/16/AT Asansör Yönetmeliği yayınlanarak 1 Nisan 2005 tarihinde ülke genelinde uygulanması zorunlu hale geldi. Daha sonraki yıllarda ülkemizde asansör sektörünün gelişmesiyle bu yönetmelik gelişerek şu anki mevcut son halini almıştır. 29 Haziran 2016 tarih ve 29757 sayılı resmi gazetede 2014/33/AB Asansör yönetmeliği yayınlanarak yürürlüğe girdi.

2014/33/AB yönetmeliği çatısı altında asansör yapımı, bakımı ve periyodik kontrolleri yapılırken uyulması gereken standartlar mevcut. Bu asansör yapım standartları tarihlere göre gelişim göstermiştir. TS EN 81 standart grubu olarak Türk Standart Enstitüsünden tedarik edebiliyoruz.

Asansör montaj mühendisi olmak
Asansör montaj mühendisi olmak isteyen kişilerin bu standartları çok iyi bilmesi gerekmektedir. Yapacağımız asansörlerin testleri, denetimleri ve İlçe belediyeler tarafından denetimleri yine bu standarda göre yapılmaktadır. Bizimde asansör tasarımları oluştururken, asansör kuyusunda montaj yaparken, asansör ürün grubu tedarik ederken bu yapım standartlarına göre hareket etmemiz gerekmektedir.

Asansör montaj mühendisleri, bir asansörün yapımında, o asansörün insan can ve mal güvenliğine zarar vermemden çalışacağını taahhüt eder. Bu taahhüdü verebilmesi için asansörlerin çalışma durumunda oluşabilecek her ihtimali göz önünde bulundurarak hesaplamalar yapar. Bu hesaplamaları da yine bakanlığının yayınlamış olduğu TS EN 81 standartları gurubundan TS EN 81-50 asansör bileşenleri tasarım kurallarına uygun yapmalıdır. Bu hesaplamalara yapma bilgisine haiz olmalıdır.

Asansör montaj mühendisi ilgili standartları ve standartlara uygun asansör tasarımı, hesaplamaları ve testlerini öğrendikten sonra bu meziyetleri kazandığını belgelemesi gerekmektedir. Bu belgeleri Makine mühendisi ya da Elektrik mühendisi olduktan sonra bağlı oldukları meslek odalarına giderek yapabilirler. Makine mühendisleri odası ya da elektrik mühendisleri odası Sanayi Bakanlığının direktiflerine göre montaj mühendisi olacak kişileri bir eğitime tabi tutar ve montaj mühendisi olmak için yeterli bilgi düzeyinde olduğunu bakanlığın hazırlamış olduğu sınav ile ölçer. Başarı gösteren mühendisleri Asansör Mühendis Yetki belgesini almaya hak kazanırlar. Bu hakkı alan makine ve elektrik mühendisleri sektörümüzde asansör montaj mühendisi olarak görev ve hizmet yapabilirler.

Asansör periyodik bakım mühendisi olmak
Bir asansörün kurulu düzeninin, insan can ve mal güvenliğini tehlikeye atmadan aralıksız çalışabilmesi için periyodik olarak bakım ve kontrollerinin yapılması gerekmektedir. Asansörlerin montajı yapılarken bakanlığın standart ve yönetmeliklerini uyduğumuz gibi bakım ve kontrollerini yaparken de bu standartlara uymamız gerekmektedir. 24 Haziran 2015 tarihi ve 29369 sayılı resmi gazetede Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik kontrol yönetmeliği son güncel hali ile yayınlandı. Bu yönetmelik de asansör bakımlarının asansör monte edenler tarafından, TS 12255 Yetkili Servisler kurallarını yerine getirmesi şartıyla yapılması belirtilmiştir.

Sektörümüzde asansör bakım mühendisi olarak görev ve hizmet yapmak isteyen kişilerin bakım ile ilgili yönetmeliği, standart ve kuralları bilmesi gerekmektedir. Montaj alanında da olduğu gibi bakım konusunda da bu bilgi ve meziyetlerini belgelemelidir. Makine ve elektrik mühendisi kişiler işlem için gerekli bilgi ve meziyetleri kazandıktan sonra bağlı oldukları meslek odasına giderek bir eğitime tabi tutulurlar. Eğitim sonrasında Sanayi bakanlığının hazırlamış olduğu sorular ile sınava girer. Başarı gösteren mühendisler Asansör Yetkili Servis Teknik Sorumlusu Mühendis Yetki belgesini almaya hak kazanırlar. Alınan bu eğitim, bilgi ve yetki ile makine ve elektrik mühendisleri sektörümüzde asansör bakım mühendisi olarak hizmet verebilirler.

Asansör mekanik aksam üretim mühendisi olmak
Asansörler elektromekanik yapısı ile üretim anlamında iki ayrı uzmanlık alanını bünyesinde barındırır. Mekanik aksam üretimi ve elektronik aksam üretimi olarak adlandırdığımız bu uzmanlık alanlarından, mekanik aksam üretim mühendisi olarak sektörümüzde hizmet vermek isteyen mühendisler öncelikle asansörleri çok iyi tanımaları gerekmektedir. Sektörümüzde yasal olarak sorumluluklar asansör montajı yapan kişilerde gözükse de asıl asıl sorumluluk asansör ekipmanlarını üreten kişilerdedir. Bu alanda hizmet vermek isteyen arkadaşlar asansör yapı sistemlerini geçmişten günümüze kadar gelen bütün halleriyle incelemeli ve tecrübe kazanmalıdır. Asansör mekanik aksam tasarımı yaparken çok dayanıklı olsun fazla ve kalın malzeme kullanalım dersek, kuyu içerisinde fazladan yükü sürekli olarak yukarı aşağı taşımış ve maliyetimizi arttırmış oluruz. Bunun yanı sıra daha fazla ağırlığa maruz kalan asansör bileşenleri kullanım ömrüne bağlı olarak daha fazla metal yorgunluğuna maruz kalacaktır. Az ve ince malzeme kullanır isek buda bize gerekli mukavemet dayanımını sağlayamayacağı için güvenlik zafiyeti oluşturabilir. Bu sebepten asansör montaj mühendisleri mekanik aksam üretmeden önce takacakları her bir cıvatanın dahi ağırlığını, mukavemetini, emniyet katsayısını ve maliyetini ayrı ayrı hesaplamalıdır. Bütün bu hesaplamaları yaptıktan sonra üretimini yaptığı mekanik aksamın en kötü ihtimaller göz önünde bulundurularak test, deneme işlem ve süreçlerini oluşturabilmelidir. Bütün bu tasarım meziyetlerini kazandıktan sonra üretim yöntemlerini ve üretimde kullanılan makine teçhizat grubunu öğrenmelidir.

Asansör üretiminde kullandığımız ana kalem teçhizatlar;
• CNC Lazer kesim Makinesi
• CNC Apkant Büküm Makinesi
• CNC Punch Makinesi
• Giyotin Makas
• Gaz Altı Kaynak Makinesi
• CNC Plazma Kesim makinesi

Başlıca kullanılan bu teçhizatları öğrenmeli, hangi makinelerde ne işlemler yapılabildiğini bilmeleri gerekmektedir. Bu teçhizatlar teknolojinin ilerlemesiyle değişebilir yerini robotik otomasyonlar alabilir kompakt üretim sistemleri geliştirilebilir.

Sektörümüzde asansör mekanik aksam üretim mühendisi olmak isteyen mühendislerin bu bilgi, tecrübe ve teçhizat bilgisine sahip olmaları ve yaptıkları işin sorumluluğunu taşımaları gerekmektedir. Bu düzeydeki makine ve elektrik mühendisleri sektörümüzde asansör mekanik aksam üretim mühendisi olarak hizmet verebilirler.

Asansör elektronik aksam üretim mühendisi olmak
Günümüz teknolojisinin ilerleyen ve gelişen kısmı elektronik sektörüdür. Teknolojinin ilerlemesi, elektronik kontrol sistemlerinin gelişmesiyle mekanik yapıların yapay zeka seviyesinde yönetilmesi ve kontrol edilmesiyle gerçekleşmektedir. Asansör sektöründe de teknoloji elektronik sistemlerle gelişmektedir. Son on yıl içerinde yerli olarak üretilen senkron motorların sektöre kazandırılması. Tek hızlı ya da kademeli şekilde çift hızlı kumanda panolarından frekans kontrol cihazı ile kademesiz hız seçeneği sunan panoların asansörlerimizde yerini alması. Bir çok kablo ile yaptığımız asansör aksamları arasındaki haberleşme hattının, seri haberleşme kartları ile çok az sayıda kablo ile yapabilmemiz elektroniğin sektörümüze kazandırdığı yeni teknolojik imkanlardan bazılarıdır. Bu sebeplerden dolayı her sektörde olduğu gibi asansör sektöründe de elektronik aksamın önemi gün geçtikçe artmaktadır.

Sektörümüzde elektronik aksam üretimi yapmak isteyen mühendislerin motor sürme yöntemlerini bilmeleri gerekmektedir. Asansörlerde elektronik aksamdan beklediğimiz, gerekli güvenlik ekipmanlarını denetleyerek, kabin içerisinde bulunan kişilerin konforlu bir şekilde gitmek istedikleri kata ulaşmasını, kullanmış olduğumuz elektrik motor veya hidrolik ünite gruplarına enerji vererek sağlamaktır.

Bu amaca ulaşmak için geçmişte rölelerden oluşan basit kumanda sistemleri kullanılırken günümüzde çok daha teknolojik cihazlar kullanıyoruz. Kullanmış olduğumuz cihazlar; PLC (Programlanabilir Mantıksal Denetleyici), frekans kontrol cihazları, seri haberleşme kartı, gösterge elamanlarındaki dot matrix boardlar, lcd ekranlar, butonlar, ışın perdesi (fotosel) gibi bir çok elektronik ekipman kullanıyoruz.

Sektörümüzde asansör elektronik aksam üretim mühendisi olmak isteyen kişiler bu ürünlerin üretimini, PLC ve CPU işlemcilerin yazılım dillerini, elektronik devre elemanlarını, motor sürme yöntemlerini, dijital göstergeleri ve bunların uyum içerinde çalışması için gerekli tasarım yöntemlerini bilmelidir.

Asansör periyodik denetim mühendisi olmak Asansörleri kayıt altına almak ve mevcut asansörlerin daha güvenli hale gelmesini sağlamak, yani yapılan asansörlerin istenilen güvenlik seviyesinde olduğunu denetlemek amacıyla 2012 yılında Sanayi ve Teknoloji Bakanlı, Çevre ve şehircilik bakanlığı ile birlikte asansör periyodik denetimini sektörümüze kazandırdı. Bakanlık bu denetimleri ilçe belediyeler üzerinden yürütmektedir. Bulunduğumuz ilçe belediyeler bakanlıktan akreditasyon almış A tipi muayene kuruluşlarından biri ile protokol yaparak, belediye adına denetimleri yaptırmaktadır. Yasal olarak binalardaki asansörlerden o binaların yöneticileri veya idari amirleri sorumludur. İdari amir asansörlerin her ay bakımını , yılda bir kez de belediyenin anlaşmış olduğu A tipi muayene kuruluşuna asansörün denetimini yaptırmakta sorumludur.

Bakanlık 1 Ağustos 2016 tarihli 29788 sayılı resmi gazetede yayınlanan, Asansör Periyodik Kontrollerini Gerçekleştirecek Muayene Personelinin Belgelendirilmesine dair tebliğinde ve bu tebliğin ekinde asansör denetimlerini yapma ehliyetini sektörümüzde makine ve elektrik mühendislerine verilmiştir. Bu tebliğde yer aldığı üzere denetim işlemlerini yapacak mühendislerinin bağlı oldukları meslek odalarına giderek, bakanlığın belirlemiş olduğu eğitime katılmaları gerekmektedir. Bu eğitim sonunda başarı belgesi alan mühendisler yazılı sınav başarı belgesi alırlar fakat sektörde asansör denetleyicisi olarak çalışabilmeleri için bir A tipi muayene kuruluşunda yüz adet asansör denetimine refakatçi olarak katılmaları gerekmektedir. Bu yüz denetimin amacı, tehlikeli meslekler arasında yer alan asansörlerin denetimleri sırasında personele tam bilgi ve beceri kazandırmaktır. Teorik eğitim alarak başarı gösteren mühendislerin bu sayede uygulamalı eğitimle daha bilgili ve tecrübeli bir şekilde sahaya çıkması sağlanmaktadır. Bu yüz denetime katıldıktan sonra kişi uygulamalı sınava girmeye hak kazanır. Uygulamalı sınavından gerekli başarıyı göstermesi durumunda asansör periyodik kontrol muayene mühendisi olarak sektörümüzde hizmet verebilir.

Rate this item
(0 votes)
Last modified on Pazar, 06 September 2020 10:27

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

reklam3

Son Tweetler

den/dan Instagram
asansorvizyondergisi https://t.co/f5GeBz3Adp . . . . . . . #asansörvizyondergisi #asansor #asansör #lift… https://t.co/5sVVWPcm8Z
https://t.co/kxtlr5NAlO
https://t.co/32QFeb6hzd
Takip Et Asansor Vizyon on Twitter